บอระเพ็ด

   
         บอระเพ็ด (Heart leaved moonseed) เป็นไม้เถาให้รสขมจัดที่นิยมใช้เป็นส่วนผสมของตำรับยารักษาโรคทั้งในคน และสัตว์ อาทิ ยารักษาโรคเบาหวาน แก้อาการอักเสบ และลดไข้ เป็นต้น
 ประโยชน์บอระเพ็ด
1. ทุกส่วนของบอระเพ็ดใช้เป็นส่วนผสมของตำรับยารักษาโรค
2. น้ำสกัดหรือน้ำต้มจากบอระเพ็ดใช้ฉีดพ่นกำจัด และป้องกันหนอนแมลงศัตรูพืช อาทิ หนอนใยผัก และเพลี้ยต่างๆ เป็นต้น
3. ลำต้น และใบใช้ผสมในอาหารสัตว์หรือให้สัตว์กินโยตรง เพื่อให้สัตว์มีร่างกายแข็งแรง และรักษาโรคในสัตว์ ทั้งโค กระบือ สุกร ไก่ และอื่น ซึ่งชาวบ้านนิยมให้ไก่ชนกินในระยะก่อนออกชน
4. ลำตัน และใบนำมาบด และใช้พอกศรีษะหรือสระผม สำหรับกำจัดเหาสรรพคุณบอระเพ็ด

ทุกส่วนของบอระเพ็ดจะให้รสขม แต่จะขมมากในเถา รองลงมาเป็นใบ ดอก และราก ซึ่งมีสรรพคุณหลายด้าน อาทิ
การรับประทานหรือต้มดื่ม
– ช่วยลดไข้ บรรเทาอาการปวดหัว ตัวร้อน
– ลดอาการไอ และขับเสมหะ
– รักษาไข้จับสั่น
– ลดอาการคันคอ แก้ลำคออักเสบ
– แก้กระหายน้ำ
– ช่วยเพิ่มความดันเลือด
– รักษาโรคติดเชื้อในทางเดินหายใจ
– แก้โรคฟันผุ แก้อาการปวดฟัน
– ใช้รักษาโรคติดเชื้อในกระแสเลือด
– รักษาโรคปากเท้าเปื่อย
– ลดอาการกล้ามเนื้อเกร็ง กล้ามเนื้อกระตุก
– บำรุงร่างกาย ช่วยเจริญอาหาร
– แก้อาการร้อนใน

การใช้ภายนอก
– ทุกส่วนนำมาบดสำหรับฟอกรักษาฝี
– ใช้ประคบแผลเพื่อห้ามเลือด
– ใช้ประคบรักษาแผล ลดน้ำหนอง ลดอาการปวดบวม
– นำมาต้มน้ำอาบสำหรับรักษาโรคผิวหนัง
– รักษาแผลในปาก ปากเปื่อย ปากเป็นแผล
– ใช้ประคบแผลไฟไหม้หรือน้ำร้อนลวก ช่วยลดอาการแสบร้อน


ฤทธิ์สำคัญทางยาที่พบ
– กระตุ้นภูมิคุ้มกัน
– ต้านการอักเสบ
– ต้านเชื้อจุลินทรีย์
– ต้านอนุมูลอิสระ
– ฤทธิ์ป้องกันมะเร็งตับ
– ลดไขมันในเส้นเลือด
– กระตุ้นกล้ามเนื้อเรียบ


ความเป็นพิษ
การศึกษาใช้สารสกัดจากบอระเพ็ดให้แก่หนูขาว ขนาดเข้มข้น 1.28 กรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม หรือประมาณ 9.26 กรัม ของผงบอระเพ็ดแห้ง เป็นเวลานาน 6 เดือน พบว่า ค่าทางโลหิตวิทยาของหนูขาวไม่มีการเปลี่ยนแปลง แต่ทั้งนี้ พบรายงานหลายฉบับที่รายงานว่า การรับประทานบอระเพ็ดปริมาณมากหรือติดต่อกันนาน อาจจะทำให้เกิดสภาพความเป็นพิษต่อไต และตับได้ อาจเนื่องจาก อวัยวะเหล่านี้จะต้องขับ และกำจัดสารหรือเกิดการสะสมของสารต่างๆไว้มาก